Πρίαπος, ο αρχαίος Έλληνας θεός προστάτης των κήπων

priapusΣτην αρχαία ελληνική μυθολογία ο Πρίαπος ήταν ο θεός της γονιμότητας και προστάτης των κήπων, των οπωροφόρων δέντρων, των κοπαδιών και των αντρικών γεννητικών οργάνων.

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ήταν η υπερμεγέθης, μόνιμη στύση του, από την οποία προέρχεται ο ιατρικός όρος πριαπισμός. Ήταν δημοφιλής στην ερωτική τέχνη των Ρωμαίων και στη Λατινική φιλολογία και βρίσκεται στο επίκεντρο μιας συλλογής χιουμοριστικών, άσεμνων στίχων που καλούνται Πριάπεια.

Ανάλογα με τις πηγές ο Πρίαπος λέγεται ότι ήταν γιος της Αφροδίτης και του Διόνυσου, ή του Διόνυσου και της Χλόης ή ακόμη γιος του Δία ή του Πανός. Σύμφωνα με τη μυθολογία, όταν γεννήθηκε οι θεοί αρνήθηκαν να τον δεχτούν στον Όλυμπο και τον έριξαν στη Γη, όπου βοσκοί τον περιέθαλψαν και τον ανέθρεψαν.

Οι πρώτες αναφορές στον Πρίαπο είναι στην κωμωδία «Πρίαπος», που γράφτηκε τον 4ο αιώνα προ Χριστού από τον Ξέναρχο. Οι πρώτοι που άρχισαν να τον λατρεύουν ήταν οι Έλληνες έποικοι στην Λάμψακο της Μικράς Ασίας, όμως η λατρεία του Πρίαπου εξαπλώθηκε στην ηπειρωτική Ελλάδα και ενδεχομένως στην Ιταλία μέχρι τον 3ο αιώνα προ Χριστού.

Ο Παυσανίας περιγράφει: «Αυτός ο θεός λατρευόταν παντού όπου υπήρχαν κοπάδια και κήποι ή μελίσσια. Αλλά στην Λάμψακο λατρεύεται περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον θεό, και λέγεται ότι είναι γιος του Διόνυσου και της Αφροδίτης».

Πέρα από την Λάμψακο ο Πρίαπος συχνά αντιμετωπιζόταν περιπαιχτικά. Περισσότερο τον εκτιμούσαν στις αγροτικές περιοχές, καθώς ήταν προστάτης των κήπων και των κοπαδιών, ενώ η παρουσία του λεγόταν ότι απέτρεπε τη βασκανία.

Δεν υπάρχουν μαρτυρίες οργανωμένης λατρείας του Πριάπου, στον οποίο απέδιδαν τιμές εντός της οικίας ή στους κήπους, τους οποίους προστάτευε, αν και υπάρχουν ενδείξεις ότι είχαν ανεγερθεί κάποιοι ναοί προς τιμήν του.

Αγάλματα του Πριάπου, πάντα με υπερμεγέθη στύση, βρίσκονταν σε πολλά σημεία της αρχαίας Ελλάδας και της Ρώμης, και συχνά κρεμούσαν από αυτά τάματα ή επιγράμματα.

Πολύ μετά την πτώση της Ρώμης και την άνοδο του Χριστιανισμού, ο Πρίαπος συνέχισε να αναφέρεται ως σύμβολο υγείας και γονιμότητας.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *